Мои Конспекты
Главная | Обратная связь


Автомобили
Астрономия
Биология
География
Дом и сад
Другие языки
Другое
Информатика
История
Культура
Литература
Логика
Математика
Медицина
Металлургия
Механика
Образование
Охрана труда
Педагогика
Политика
Право
Психология
Религия
Риторика
Социология
Спорт
Строительство
Технология
Туризм
Физика
Философия
Финансы
Химия
Черчение
Экология
Экономика
Электроника

Сказы з параўнальнымі зваротамі. Структура, тыпы, значэнне, функцыі параўнальных зваротаў у сказе.



Ускладнены – просты сказ, які ўтрымлівае дадатковую інфу да асн. выказвання, змешчанага ў прэдыкат аснове.

Параўнальныя звароты – такія сінтаксічн. адзінкі, якія праз супастаўленне (параўнанне) з падобнымі ў пэўных адносінах прадметамі і з’явамі раскрываюць або канкрэтызуюць змест розных членаў сказа. Пр., час, як пясок, замятае мінулыя дні + Гаспадыня дастае нам рэчы нібы матуля.

Параўнальн звароты уключ. у сказ пры дапамозе параўнальн. злучнікаў: нібы, быццам, нібыта, як быццам, як, бы, чым, як бы, што. Альбо бяззлучнікавым спосабам. У чказах са злучн. параўнаннем выдзяляюць: - аб’ект параўнання (што параўн.), - прадмет (з чым параўн.), - сродак афармлення параўнання.

Прадмет і аб’ект могуць выражацца як 1ой ЧМ і мець як суадносныя так і несуадносныя формы. Пр., буйныя, як клубнічныя, галоўкі суніц – 1ЧМ; Снег хрусціць, як бітае шкло – несуадносныя. У сказе параўн. звароты адносяцца да ўказальных слоў: займ. такі, прысл. так, або да спалуч. указ. слоў з прысл., наз., прым., займ.

Паводле структуры: Неразвітыя (аднаслоўныя) і развітыя. Неразвітыя складаюцца часцей з наз. у Р.скл. і радзей – прым., прыслоўе, ліч., дзеяслоў (пр., гаворыць, як пяе). Развітыя ўключ. наз. і залежныя ад яго словы (быццамкрылы казачнай птушкі). Яны могуць удакладняцца даданымі прэдыкат. часткамі, або інш. параўн. зваротамі. Пр., Безабаронны дуб на пачатку жыцця, як кожная істота, што толькі-толькі ўбачыла белы свет.

2 тыпы параўн. зваротаў: 1. Параўнальна-раўналежныя. Яны толькі канстатуюць тоеснасць, падабенства, адпаведнасць/не- прадмета з аб’ектам параўнання. Пр., нікому, як табе (паэзіі), столькі не хлусілі + ніколі, як у гэты дзень, так ціха не сядзелі студэнты. Яны уводзяцца з дапамогай злучн. як, як і. 2. Вобразн. параўн. звароты хар-цца метафарычнасцю і наяўнасцю мад. значэння. Пр., ласкавае слоўца, як сонейка грэе.

Тыя, што маюць мад. значэнне, могуць указваць або на рэальнасць узятых для параўнання прадметаў і з’яў, або на іх умоўнасць. У 1ым выпадку выкарыст. злучн. што, як, усё роўна (што; як). Самы прадуктыўны – як. Пр., хай упадзе мой дзень, як жолуд спелы з тугім запасам жыццядзейных сіл. 2. Умоўнасць прадметаў і з’яў падкрэсліваецца праз злучнікі бы, нібы, нібыта,.. быццам.

Тэрмін “параўн. зварот” выкарыст. для слоў і СлЗл, якія выражаюць параўнанне ў простым сказе. Іх трэба адрозніваць ад няпоўнай даданай параўн. часткі складана-залежнага сказа (у ёй няма выказніка, але ёсць наяўныя даданыя члены з яго саставу – акалічнасць ці дапаўненне) Пр., (няпоўная прэдыкат. частка) Наперадзе холадна, як лёд на чыстай вадзе, зазелянелася ранішняе неба. + На кветках счыравалі пчолы, запыленыя пылком, нібы млынары мукою. + Было хорша і добра, як і заўсёды жнівеньскімі світаннямі і надвячоркамі.

Да перах. з’явы паміж параўн. зваротамі і няпоўнай прэдыкат часткай складанага сказа адносяцца канструкцыі з асабовымі формамі дзеяслова. Пр., фельчар прыйшла раней, чым абяцала. + І, як маглі, суседкі яе суцяшалі.

Параўн. зваротамі не лічацца і не адасабл. словы і спалучэнні (у тым ліку і ўстойлівыя) са злучнікам як, нібы, бы, што, быццам, калі яны выконваюць функцыю дзеяслова або звычайнай акалічнасці. Пр., Была відаць як на далоні. + Яны нібы знарок прыйшлі.